AFL starfsgreinafélag

Og þar fundu þau frelsið

frelsid 1Það er hætt við því að fæstir núlifandi geri sér grein fyrir því að íslenskur almúgi var í raun ánauðugur þar til 1894 – þ.e. að bændur og yfirvöld héldu um það bil fjórðungi þjóðarinnar í ánauð – ævilöngum þrældómi án nokkurrar vonar um betri tíð og fátæklingar voru dæmdir til einlífis án möguleika á lífsförunaut og afkomendum. Þegar fátækasta fólkinu hafði verið slitið út við vinnu – var það sett á hreppinn og hraktist á milli bæja sem niðursetningar. Svo dó það úr vanhirðu – eitt og yfirgefið, hrætt og umkomulaust og enginn minntist þeirra síðar.

 
Almúgi um heim allan bjó við þessi skilyrði – eini munurinn var sá að Ísland var lengst af áratugum og árhundruðum á eftir öðrum þjóðum hvað varðaði þróun atvinnulífs og samfélags. Og með refsiglöðum sýslu- mönnum og prestastétt, sem dansaði vangadans við hið veraldlega vald, var alþýðufólki haldið heljartökum í fátækt og fáfræði, eymd og vesaldómi löngu eftir að alþýðufólk í nágrannalöndum hóf að brjóta hlekkina.
 
Var langamma þín í þessum sporum?
Leiðin til nútíma lífsgæða - hversu misskipt sem þau eru – hefur ekki verið bein og breið. Ekki teppalögð með mjúkum flosteppum. Við getum ímyndað okkur unga konu einhvers staðar í uppsveitum á Austurlandi fyrir 150 árum. Fátæk fæddist hún og fátæk mun hún deyja. Hún ræður sér ekki sjálf – húsbóndi hennar getur bannað henni að fara frá bænum og getur tuktað hana – jafnvel barið – ef honum sýnist svo. Hún gæti hæglega verið langamma einhvers af glæsilega íþróttafólkinu okkar í dag. En hún á ekkert og fær ekki laun utan nauðþurftir.
 
Hún verður að hafa sveitafestu – þannig að hún getur ekki farið hvert hún vill. Hún má ekki fara úr hreppnum nema með skriflegu leyfi prestsins eða hreppstjórans. Þeir eru á höttum eftir vinnuafli sem ekki má kosta – svo auðvitað leyfa þeir henni ekki að fara neitt. Hún á sig ekki sjálf. Hún er hjú – þeir eru húsbændur.
 
Kannski varð hún ástfangin af ungum manni – og kannski áttu þau barn saman. Og hafi húsbóndi hennar verið góður maður fékk hún að hafa barnið hjá sér. En barneignir öreiga voru ekki vel séðar svo líklegast
var barnið tekið og komið fyrir sem sveitarómaga einhvers staðar – hjá þeim sem best bauð. Þar beið barnsins svo vinnuþrælkun og vanhirða.
 
Unga manninn hitti hún þegar hann var tiltækur – þegar hann hafði ekki verið sendur á sjó; ánauðugur reri hann á áraskipum, fátækur og illa búinn og húsbóndinn hirti hlutinn hans. Sjálfur fékk hann sín vinnumannslaun en hásetahlutinn hirti húsbóndinn. Þannig urðu menn efnaðir.
 
 
Að deyja úr fátækt
 
Árið 1894 var vistarbandinu aflétt – þau réðu sér sjálf. Þau áttu ekkert en voru uppnumin af frelsinu. Þeim fannst lífið loks réttlátt – þau gátu komið og farið og gátu ráðið sig í vinnu þar sem þau vildu. Þau fluttu á mölina – til Neskaupstaðar, Vopnafjarðar eða til þessara útróðra-og verslunarstaða sem efldust til muna við aukið framboð á vinnuafli og aukna verslun. Þar fundu þau frelsið – að geta ráðið sér sjálf.
 
En það var skammvinn hamingja. Nokkrum árum síðar voru ungu hjónin - uppgefin og slitin – í kofahreysi með moldargólfi. Gamalmenni fyrir aldur fram. Konan búin á líkama og sál af því að vaska fisk úti í öllum veðrum og af því að jarða börnin sína hvert á fætur öðru. Börnin sem dóu af umgangspestum – en mest af lélegri næringu og slæmu húsnæði: Af fátækt. Hann hokinn og lúinn af þrældómi á opnum skipum undir ógnarsvipu atvinnuleysis og umkomuleysis.
 
Samstöðuleysið var algert.  Ef einn möglaði og var rekinn var alltaf annar tilbúinn til að taka plássið. Börnin voru jú svöng og það þurfti að afla matar. Þannig verða menn frjálsir þrælar.
 
 
 
Samstaða gegn óréttlæti
 
En það voru menn og konur sem ekki sættu sig við þetta ástand og vindar félagshyggju tóku að gæla við vinnulúna vanga. Menn fóru að tala sig saman – lágum rómi undir gafli. Erlendis var fólk víst að taka sig saman í félög – og stóðu uppi í hárinu á yfirvaldinu. Og stóðu saman. Hér reyndu yfirvöld að stoppa þessa ósvinnu; banna verkalýðsfélög og koma böndum á óeirðarseggi. Lögreglu var sigað á verkfallsmenn og það var barist á bryggjum víða um land.
 
Það reyndust alltaf einhverjir almúgamenn tilbúnir til að slást við meðbræður sína í von um mola af borði auðmanna. Brauðmolahagfræðin er ekkert ný.
 
Á Seyðisfirði stofnuðu menn verkalýðsfélag en það var brotið á bak aftur. Forvígismenn voru sveltir til hlýðni. Þeir fengu ekki vinnu. Félagið leystist upp. En það var geymt en ekki gleymt. Þeir komu aftur og stofnuðu sterkara félag. Loks 1916 voru komin félög víðast hvar um landið og það voru sjómannafélög og verkamannafélög og iðnaðarmannafélög og þá varð Alþýðusambandið til.
 
ASÍ hefur alltaf átt sér óvildarfólk
 
Síðustu hundrað árin hefur Alþýðusamband Íslands alltaf verið umdeilt – alltaf átt óvildarfólk og alltaf hefur verið reynt að auka á sundrungu innan þess. En á þessum sömu árum hefur Alþýðusambandið alltaf verið í fararbroddi í öllum málum er snerta velferð almennings. Barist fyrir launum, fyrir uppsagnarfresti, atvinnuleysisbótum, veikindarétti, veikindalaunum, orlofi, fæðingarorlofi, bættri menntun alþýðufólks og ekki síst fyrir mannsæmandi húsnæði fyrir launafólk.
 
Allt þetta hefur sætt ámæli og alltaf hafa auðstéttirnar með leigupenn- um sínum beitt sér harkalega gegn Alþýðusambandinu og forystufólki þess – það hefur sætt hvers kyns rógi og illmælgi enda er baráttan hörð, hagsmunirnir miklir. Það eru engin geimvísindi að skilja að eftir því sem hagur launafólks batnar og réttindi aukast – verða færri krónur eftir til að deila út í ofsagróða auðstéttanna.
 
Mögulega finnst núlifandi afkomenda hjónanna sem áður er minnst á Alþýðusambandið eða AFL Starfsgreinafélag vera glötuð fyrirbæri, gamaldags og nánast óþarfi. Kannski gerir hann/hún sér ekki grein fyrir að langafabróðirinn var útilokaður frá vinnu árum saman og lifði á sam- stöðu annarra örsnauðra – og bara af því hann stóð upp fyrir rétti sínum. Mögulega vita þau ekki að fjarskyld frænka fór í farabroddi kvenna í Hafnarfirði sem kröfðust yfirvinnukaups um helgar – en það fengu konur ekki í þá tíð.
 
Þau vita ekki að fjölskyldan missti allt sitt á fyrripart síðustu aldar þegar fjölskyldufaðirinn slasaðist við vinnu og var þá bara settur í land án launa og án trygginga. Fjölskyldan stóð bjargalaus eftir og hraktist úr lélegu húsnæði í enn lélegra. Þeim er mögulega ekki kunnugt um að afabróðir þeirra var dæmdur í 5 mánaða fangelsi fyrir þátttöku í Borðeyrardeilunni svokölluðu þar sem verkamenn börðust við lögreglu og hvítliðasveit sem sett var lögreglu til aðstoðar.
 
grein2
Allt þetta gerði fólk í nafni verkalýðsbaráttu – í nafni Alþýðusambandsins. Og það gerði það til að brjóta hlekkina og til að standa jafnrétthátt og semja um eigin kjör og kaup en láta ekki kúska sig eins og leiguliða og ánauðuga þræla. Baráttan var ekki þrautalaus.
 
Í verkalýðsbaráttu stöndum við aldrei ein
 
Jafn beiskir og ósigrarnir hafa verið þessi hundrað ár eru sigrarnir sætir
– það voru hamingjustundir hjá örsnauðu fólk sem flutti úr kjallaraholum þar sem skolpið lék um gólfin á flóði, þar sem rottur skutust milli barna að leik og í nýjar og glæsilegar íbúðir verkamannabústaða. Og það voru stoltir verkamenn sem buðu fjölskyldum sínum í nýju sumarhús verkalýðsfélaganna á Einarsstöðum. Illugastöðum eða Ölfusborgum. Sumarfrí, orlof og sumarhús – þetta voru alveg ný hugtök fyrir almúgann.
 
Síðustu hundrað árin hefur Alþýðusamband Íslands alltaf verið umdeilt – alltaf átt óvildarfólk og alltaf hefur verið reynt að auka á sundrungu innan þess. En á þessum sömu árum hefur Alþýðusambandið alltaf verið í fararbroddi í öllum málum er snerta velferð almennings.
 
Því miður er það svo að það sér ekki fyrir endann á verkefnunum. Enn er hart sótt að alþýðufólki, húsnæðismál þarfnast tafarlausra úrlausna, heilbrigðisþjónustan er á hraðferð í einkarekstur þar sem fjárráð hinna veiku munu ráða meðferð og aftur er þrælahald og slæm meðferð á fólki komin á dagskrá. Auðvaldið – ótýndir kennitöluflakkarar og efnahags- glæpamenn láta einskis ófreistað til að komast yfir skjótfenginn gróða og ef það þýðir að ræna fólk frelsinu þá gera þeir það. Ef það þýðir að brjóta á bak aftur áratuga réttindabaráttu íslensks launafólks – þá freista þeir þess.
 
En kannski er mikilvægasti árangur verkalýðsbaráttunnar sá að við stöndum ekki ein. Mögulega var eitt þeirra tuga dómsmála sem AFL hefur háð á liðnum árum – vegna eins afkomanda fátæku konunnar úr uppsveitum. Kannski sóttum við veikindaréttinn hans með dómi eða uppsagnarfrestinn hennar. Kannski voru það slysabætur eða jafnréttismál. Með samtakamættinum höfum við tekið svipu atvinnu- og umkomuleysis af húsbóndanum. Það á enginn að vera umkomulaus sem er í stéttarfélagi. Þar á enginn að standa einn í sinni baráttu.
 

Ræða Sverris Albertssonar á aðalfundi Stapa 2018

StapiÞað hafa fá kerfi verið eins undir í umræðunni á Íslandi síðustu ár eins og lífeyrissjóðakerfið og það er að vonum.  Íslenskir lífeyrissjóðir eiga í dag um fjögur þúsund milljarða og leika lykilhlutverk í íslensku samfélagi.

Án þess að ætla að vera væminn eða fara í mikla söguskoðun vil ég samt minna á að við upphaf verkalýðsbaráttu á Íslandi fyrir röskum 100 árum bjó þorri þjóðarinnar í ömurlegu húsnæði, vannæring og barnadauði voru hluti tilverunnar og alþýða fólks var örsnauð.  Nú eiga afkomendur þessarar sömu alþýðu þúsundir milljarða í sparifé og geta verið í lykilhlutverki í atvinnulífinu.

Continue Reading

Ný sumarvinna? - ekki láta svindla á þér!

SumarvinnaFlestir sem eru í framhaldsskóla og háskóla á Íslandi vinna í sumarfríinu. Þetta hefur viðgengist lengi hér á landi, þótt víðast annars staðar í heiminum sé þetta óþekkt. Löngum hefur sumarvinna skólafólks verið litin jákvæðum augum. Öllum sé hollt að vinna, þetta sé ágætur undirbúningur fyrir þátttöku á vinnumarkaði síðar og svo sé gott að vinna sér inn dálítinn pening fyrir veturinn. 

En þótt þú sért bara að vinna í stuttan tíma - í einn, tvo eða þrjá mánuði - þá er engin ástæða til að láta svindla á þér. Sem betur fer eru langflestir atvinnurekendur stálheiðarlegir, en því miður ekki allir. Og á hverjum er líklegast að þeir reyni að svindla? Auðvitað þeim sem hafa minnsta reynslu. Þess vegna skaltu kynna þér vel hvernig hlutirnir eiga að vera. 

Passaðu upp á
Tímaskráninguna
Ráðningarsamninginn
Kynntu þér launataxtana og kjarasamninginn á heimasíðu AFLs.

 Félagssvæði AFLs Starfsgreinafélags er frá Skaftafelli og austur um land allt að Þórshöfn á Langanesi. Ef þú vinnur verkamannastörf, við umönnun, í ferðaþjónustu, verslun-eða veitingastað eða í byggingarvinnu, sjómennsku eða ótal önnur störf er AFL þitt stéttarfélag. Við erum aðeins einum tölvupósti frá þér  - sendu okkur línu á This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. og við getum svarað spurningum sem þú kannt að hafa.

Ef það vantar upp á launin þín, tímaskráning vitlaus eða önnur vandamál koma upp – þá leitarðu til okkar og við sjáum um málið.  Þess vegna ertu í stéttarfélagi.

Passaðu tímaskráninguna - ekki láta svindla á þér!

Timaskraning

Í langflestum tilvikum fær launamaður greitt fyrir vinnu sína á grundvelli þess tíma sem hann vinnur.  Atvinnurekandinn heldur utan um unninn tíma og greiðir samkvæmt því. Á sumum vinnustöðum er stimpilklukka, en annað fyrirkomulag annars staðar. 

Sem betur fer eru langflestir atvinnurekendur heiðarlegir, en það eru til undantekningar. Stálheiðarlegir atvinnurekendur geta líka gert óviljandi mistök. Þess vegna skalt þú sjálf(ur) líka halda utan um tímaskráninguna og bera saman við fjölda tíma á launaseðlinum. 

Þetta er hægt að gera á margan hátt. Það er hægt að skrifa á blað, vera með excel skjal eða eitthvað annað. Á skrifstofum AFLs er hægt að fá handhæga vinnutímabók sem passar vel í vasa.  Fyrir þá sem eiga snjallsíma er Klukk appið frá ASÍ þægilegast. Appið hjálpar þér að halda utan um tímana þína með einföldum hætti og hjálpar þér þannig að passa upp á að þú fáir rétt greitt fyrir vinnuna. Enginn getur séð upplýsingarnar um þig nema þú.

Hvar get ég náð í Klukk?

Klukk LOGO 

Klukk er sótt í App store og Play store. Hlekkirnir eru hér ef þú átt eftir að sækja Klukk.

Apple - Iphone 

Google - Android

Nánari upplýsingar um KLUKK á vef ASÍ

Félagssvæði AFLs Starfsgreinafélags er frá Skaftafelli og austur um land allt að Þórshöfn á Langanesi. Ef þú vinnur verkamannastörf, við umönnun, í ferðaþjónustu, verslun eða veitingastað eða í byggingarvinnu, sjómennsku eða ótal önnur störf er AFL þitt stéttarfélag. Við erum aðeins einum tölvupósti frá þér  - sendu okkur línu á This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. og við getum svarað spurningum sem þú kannt að hafa.

Ef það vantar upp á launin þín, tímaskráning vitlaus eða önnur vandamál koma upp – þá leitarðu til okkar og við sjáum um málið.  Þess vegna ertu í stéttarfélagi.

Færðu rétt vaktaálag? - ekki láta svindla á þér!

Vaktaalag

 Það getur verið flókið að skilja vaktavinnufyrirkomulag og hvernig greitt er fyrir það. Sem betur fer fara langflestir atvinnurekendur eftir gildum samningum og að settum reglum. Því miður eru til undantekningar - og svo geta atvinnurekendur líka gert mistök eins og aðrir. Hér eru nokkur atriði sem þú skalt hafa í huga ef þú vinnur vaktavinnu. 

Vaktaálög eru greidd á þær vinnustundir sem eru unnar utan hefðbundins vinnutíma. Þau eru mismunandi eftir því á hvaða tíma dags er unnið hvort að um er að ræða virka daga eða helgar, helgidag eða stórhátíðadaga.

Vinna umfram 173,33 tíma í mánuð ber að greiða sem yfirvinnu.

Þeir sem vinna vaktavinnu vinna sér inn vetrarfrí.

Forsendur fyrir því að heimilt sé að greiða vaktaálög eru að:

  • það komi fram í ráðningarsamningi að starfsmaður sé ráðinn í vaktavinnu
  • fyrir liggi vaktaplan- oftast a.m.k. 4 vikur fram í tímann - með upphafi og lok vaktar

Ef þú ert í vafa, skaltu hafa samband við skrifstofu AFLs.

Félagssvæði AFLs Starfsgreinafélags er frá Skaftafelli og austur um land allt að Þórshöfn á Langanesi. Ef þú vinnur verkamannastörf, við umönnun, í ferðaþjónustu, verslun-eða veitingastað eða í byggingarvinnu, sjómennsku eða ótal önnur störf er AFL þitt stéttarfélag. Við erum aðeins einum tölvupósti frá þér  - sendu okkur línu á This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. og við getum svarað spurningum sem þú kannt að hafa.

Ef það vantar upp á launin þín, tímaskráning vitlaus eða önnur vandamál koma upp – þá leitarðu til okkar og við sjáum um málið.  Þess vegna ertu í stéttarfélagi.